برنامه شماره 11

Text Box: بنیاد فرهنگی دماوند
Damavand Cultural Foundation

برنامه پنجم ماه می  2013
 May 5, 2013
۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۲

بخش نخست : سخنرانی

بحث در نقد فرهنگ سیاسی ایران 
دکتر رسول نفیسی
Strayer University استاد جامعه شناسی   


بخش دوم: اجرای موسیقی
نادر مجد و علیرضا آنالوئی

زمان-یکشنبه پنجم ماه می 2013

Sunday, May 5, 2013 -  6:30 P.M.

گرد همائی ساعت 6:30: بعد از ظهر

  (پذیرائی- چای –قهوه-شیرینی) 

 (ساندویج برای فروش عرضه می شود) 
کتاب های سخنران با امضای مؤلف برای فروش عرضه می شود    

شروع سخنرانی ساعت  7:00

Montgomery college-Rockville
TC (Technical Center) Room#136
51 Mannakee Street
Rockville, MD 20850

Direction: from 355 (Hungerford Drive)
Take N. Campus Drive, Park at Lot #9 (Across from Technical Center)
From 270 take exit 6A to Nelson St., down to Montgomery college 

تلفن اطلاعات: 8907-280-202
Text Box: برنامۀ اردیبهشت ماه  بنیاد فرهنگی دماوند
سخنرانی دکتر رسول نفیسی در نقد فرهنگ سیاسی ایران

یازدهمین برنامۀ بنیاد فرهنگی دماوند روز یکشنبه پنجم می با حضور جمعی از ایرانیان در مونتگمری کالج راکویل مریلند برگزار شد. در این برنامه  دکتر رسول نفیسی استاد جامعه شناسی دانشگاه استریر چگونگی فرهنگ سیاسی ایران را مورد نقد قرار داد.  پیش از آغاز سخنرانی خانم مرضیۀ رضایی کارشناس ارشد زبان شناسی کاربردی از دانشگاه علامه طباطبایی شعر "ناگه غروب کدامین ستاره..." از اخوان ثالث را بخوبی خواند  (این شعر را دکتر نفیسی به انگلیسی ترجمه نموده که بزودی درJournal of Poetry  منتشر خواهد شد).
 
دکتر نفیسی سخنان خود را از انتقاد از طرز برخورد سطحی با مسایل فرهنگ سیاسی ایران آغاز کرد و بعنوان نمونه به بررسی کتاب تازۀ آقای سریع القلم به نام "فرهنگ سیاسی ایران" پرداخت. سریع القلم معتقد است که فکر ایرانی اغلب سیستم ساز نیست، چون ایران همیشه فرهنگ عشیره ای داشته است. ما هرگز هیئت حاکمه نداشته ایم. همیشه "فرد" بر ایران حکومت می کرده است. ما کمتر تاب تحمل را همدیگر داشته ایم؛  به طوری که می توانیم بگوییم در جامعۀ ما هیئت حاکمه و هیئت مشاوره هیچ وقت مصداق واقعی خود را نیافته اند.              نفیسی استدلال کرد که آن کتاب اول از همه از روش تحقیق نادرستی برخوردار است و بعنوان نمونه بعضی از سوالات پرسشنامه ی آقای سریع القلم را خواند که بجای سوال، در واقع نظر محقق را به پاسخگو تلقین میکند. دکتر نفیسی همچنین به این جنبه کتاب پرداخت که سریع القلم هیچ نوع مطالعه و بررسی تطبیقی در کتاب خود بکار نبرده است و در عین حال مدعی است که ایرانیان از هوش ویژهای نسبت به سایر ملل برخوردارند ولی چون "فرهنگ عشیره ای" دارند نمیتوانند با هم همکاری کنند. نفیسی ااین استدلال سریع القلم را بی اساس و بدون توجه به فرهنگ شهرنشینی معاصر ایرانیان دانست. نفیسی اشاره کرد که چون کتاب از بررسی تطبیقی بی بهره است نکاتی را در مورد ایرانیان منفی میداند که اتفاقا میتواند در راستای تمدن معاصر مثبت تلقی شود مثل احساس فردیت ایرانیان که از طرف سریع القلم علت العلل مشکلات فرهنگ سیاسی ایران قلمداد شده است. و همین در مورد حس رقابت و پیشی گرفتن در ایرانیان  هم صادق است که انقدر مورد مذمت آن نویسنده است.  

آنگاه دکتر نفیسی به شاکله های اصلی فرهنگ سیاسی ایران پرداخت. ، به عنوان نخستین ویژگی فرهنگ سیاسی ایران، ازاعتقاد راسخ بسیاری از هموطنان به تئوری توطئه سخن گفت و آنرا بهانه ای برای بی عملی و تنبلی فکری دانست. اگر کشف توطئۀ موهوم خارجی یک زرنگی مضاعف نباشد، قطعاً محملی برای فرار از مسؤولیت پذیری شخصی است. البته دخالت خارجی در جای خود یک واقعیت است. اما آنرا به صورت یک اصل فراگیر و رافع اشتباهات و مسؤولیت های فردی خود درآوردن، پارادایم تنبلی است. پارادایم دایی جان ناپلئون آقای ایرج پزشکزاد کمک بزرگی به کاهش توهّم توطئه بین ایرانیان کرده است؛ و نوشتۀ بسیار دقیق آقای احمد اشرف در دایرة المعارف ایرانیکا این مطلب را از دید جامعه شناسی مطرح کرده و بسط داده است.. 

ویژگی دیگر فرهنگ سیاسی ایران "امتناع تفکّر" است. این مطلب را اندیشگرانی چون آرامش دوستدار و سید جواد طباطبائی گفته اند، اما رسول نفیسی تفکر قدر قدرتی شاهانه و رویۀ دوم آن یعنی فرهنگ شهادت و انقلاب را از موانع رهایی و پرواز اندیشه در ایران قلمداد کرد. نفیسی گفت یونانی ها اولین بار به این خصوصیت قدرقدرتی در نظام فکری ایرانیان توجه کردند و طبع مستبد ایرانیان را برابر نهاد طبع آزاده یونانی قلمداد کردند.. "اسکیلوس" Aeschylus  شاعر حماسه سرای یونانی که شاهد جنگ دوم ایرانیان و یونانی ها در خلیج سلامیس بوده است(480 پیش از میلاد) در اشعار خود از آتوسا دختر کورش نام میبرد که در آن جنگ حضور داشته، و این را که یونانی ها مردمان خود مختاری بوده اند که "بنده و برده" هیچکس نبوده اند  درک نمیکرده است.

آن روی سکۀ قدرقدرت انگاری، آشوب و انقلاب است، که به ضرب شهادت، اصلاح و تحوّل می طلبد. فرهنگ شهادت و انقلاب جایی برای سازش و مدارا باقی نمی گذارد. تفکر و تعمّق در گرو آرامش و روشن بینی است. شتابِ حرکت های انقلابی امکانی برای عاقبت اندیشی و دور نگری پدید نمی آورد.

از نتایج شیوۀ تفکر قدرقدرتی شاهانه، به نظر دکتر نفیسی،  رواج اخلاق تملق و چاپلوسی و مداهنه است. رو راست بودن و نگاه مستقیم به مسائل داشتن در فرهنگ ایرانی سادگی و ساده اندیشی حساب می شود. پیچاندن مسائل، لفافه حرف زدن و پرده پوشی از ویژگی های جامعۀ ماست. گاهی همین ویژگی به حساب زرنگی خاص ایرانی گذاشته می شود. " تعارف توخالی" خود جلوه ای ست از اخلاق مداهنه.  ادبیات ما که به حق جزو میراث های درجه اول جهان است در عین حال گرانبار از هنرآفرینی برای مداهنه و پرده پوشی بر خواست ها و تمایلات دنیوی ست. از آنجا که شعرا اجبارا برای صله شعر میگفته اند - به استثنای بزرگانی چون عبید زاکانی - (که حالا باز بعد ازگذشت بیش از هفتصد سال کتابهای "موش و گربه" و "اخلاق الاشراف" او در جمهوری اسلامی ممنوع شده است) یا ناصر خسرو، اصولا اخلاق کرنش در مقابل قدرتمندان را می آموزد و این یک امر مؤثر در تغییر حال قدرتمندان ایرانی است که بلافاصله بعد از به قدرت رسیدن از طرف لایه به لایه متملقان محاصره شده و خود خدا پندار میشوند. عرفان مجال گسترده ای برای بیان عشق و معنویت و رندی فراهم می کند. اما همین عرفان وقتی که به مرحلۀ مرید- مرادی می رسد، از شاکله های استبداد می شود. به محض اینکه فرد به مرحلۀ "ارادت" رسید و مرید  شد، دیگر از فردیت خود خلع شده و ذوب در مراد میشود. این شاکله های فرهنگ سیاسی همه و همه در سمت استبداد حرکت میکنند.

در پایان سخنانِ دکتر نفیسی برخی از حاضران سوالات و نظریات خود را مطرح کردند. یکی از حضار ریشۀ پرده پوشی و توطئه اندیشی ایرانیان را در خانواده دانست و گفت چون در نظام خانوادگی ایرانیان حقوق بانوان پایمال شده است، مادران برای جبران حقوق از دست رفتۀ خود به فرزندان خود دروغ و پرده پوشی یاد می دهند. 

در بخش دوم برنامۀ بنیاد فرهنگی دماوند آقای نادر مجد با همراهی آقای ناصر خراسانی با تار و دف قطعات زیبایی در دستگاه نوا و گوشۀ نهفت نواختند. در ابتدای این بخش نادر مجد شعر پرمعنایی از سروده های خودش را خواند. آقای خراسانی نیز در فواصل نواختن ساز، اشعار قشنگی از شهریار و شیخ فرید الدین عطّار دکلمه نمود.

Not for Profit

P.O.  Box  4184

Rockville, MD. 20849

Damavand@DamavandCulturalFoundation.org

(240) 428-8337

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3d/Damavand_in_winter.jpg

بنیاد فرهنگی د ماوند

Damavand Cultural Foundation

Damavand Cultural Foundation